Khác biệt quốc gia và đồng dạng toàn cầu: Văn hóa thế giới và tương lai của giáo dục học đường

Khác biệt quốc gia và đồng dạng toàn cầu: Văn hóa thế giới và tương lai của giáo dục học đường

Tác giả David P.Baker & Gerald K. Letendre
Ngôn ngữ Tiếng Việt
Lĩnh vực Khoa học - Giáo dục
Dịch giả Phạm Tấn Hoàng Sơn


Giáo dục học đường hiện diện khắp nơi trong thế giới hiện đại của chúng ta. Trong một ngày bất kỳ, số người tham dự vào công việc giáo dục nhiều hơn bất cứ ngành nào khác, kể cả y tế, quân đội, và thậm chí toàn bộ thị trường lao động. Hầu hết khắp nơi trên thế giới, không chỉ trẻ em từ năm hay sáu tuổi tới tuổi thiếu niên phải đi học mỗi ngày, mà còn số lượng ngày càng nhiều những thanh niên và người lớn cũng tham gia vào một loại hình giáo dục sau trung học nào đó. Số lượng những nhà giáo và những nhà quản lý hệ thống các trường học chiếm một tỉ lệ tương đối lớn ở từng quốc gia, và cả các bậc cha mẹ của những đứa trẻ cũng tham dự vào công việc giáo dục bằng cách hàng ngày họ quan sát và hỗ trợ việc học của con em họ ở nhà trường.

 

Mặc dù xét ở góc độ chính trị, việc giáo dục học đường là việc ở tầm quốc gia, những hoạt động chính cơ bản của giáo dục như chương trình học, công tác giảng dạy và công tác quản lý không chỉ hình thành do sự ảnh hưởng của địa phương hay của quốc gia, mà còn ngày càng bị ảnh hưởng bởi những tác nhân lớn mang tính đa quốc gia. Yếu tố này ngày càng trở nên hiển nhiên với tất cả các nguồn lực của đất nước. Có rất nhiều ví dụ trên thực tế. Những nhà giáo dục Mỹ ngày nay thường xuyên nói về việc so sánh các chuẩn mực đánh giá hiệu quả hoạt động của họ với các tiêu chuẩn quốc tế, các trường ở một số vùng còn thường so sánh thành tích đạt được của sinh viên trường mình với sinh viên ở Singapore (nổi tiếng về thành tích môn toán và khoa học). Các nhà giáo dục Singapore cho rằng hệ thống giáo dục đang hoạt động tốt của họ vẫn còn có thể tốt hơn nữa. Các nhà quản lý giáo dục ở Hàn Quốc thì lo lắng rằng sự khác biệt về giới trong việc học môn toán ở sinh viên là rất nhiều khi so sánh trên phạm vi toàn thế giới. Những nhà quản lý ở Kuwait thì hỏi tại sao trường học của họ lại quá bạo lực so với các quốc gia khác. Nhiều nước ở Châu Á thì lo lắng về một xu thế đang phát triển mạnh của việc sử dụng đào tạo tư và xu hướng này ảnh hưởng tới sự công bằng trong giáo dục học đường như thế nào. Có một sự tranh cãi nảy lửa ở nước Đức về những khác biệt tương đối của tính cạnh trạnh quốc tế trong giáo dục học đường ở từng địa phương. Người Iceland hỏi tại sao họ không đạt điểm cao so với quốc tế trong các môn khoa học. Các chính trị gia ở Chi Lê thấy điểm số thấp và nghĩ điều đó đồng nghĩa với năng lực cạnh tranh quốc tế của nguồn nhân lực tương lai của đất nước. Và cứ như thế, qua tất cả quốc gia. Mọi người đều lo lắng về việc trường của họ hoạt động như thế nào so với quốc tế và nên làm gì cho việc đó trong tương lai.

Cuốn sách này kể lại 9 câu chuyện về giáo dục học đường hoạt động như thế nào ở khoảng 50 quốc gia trên toàn thế giới. Những câu chuyện về những xu hướng tách biệt nhưng hòa quyện vào nhau để vẽ nên một bức tranh lớn hơn về giáo dục học đường như là một định chế có sự gắn kết chưa từng có trước đây vào cuộc sống hàng ngày của sinh viên, nhà giáo và các gia đình. Tất cả các câu chuyện đều hướng tới bản chất thật của giáo dục trên toàn cầu, chúng đều được viết cho những học giả, cho những nhà làm chính sách, cho những nhà giáo dục và cho người tiêu dùng của giáo dục học đường trong thế giới hiện đại.

Giáo dục học đường được định hình và bị biến đổi bởi những giá trị về giáo dục của văn hóa thế giới. Những giá trị này được hình thành bởi sự hòa quyện và biến chuyển ở nhiều phương diện rộng lớn của các các nền văn hóa giữa các quốc gia và các khu vực địa phương. Và chính những giá trị này tạo ra những nét tương đồng đáng kinh ngạc về những gì được dạy và học trên toàn thế giới. Tuy vậy vẫn có những sự khác biệt rất lớn giữa các nước và giữa các vùng trong một quốc gia, và chính điều này giúp chúng ta hiểu được định chế của giáo dục học đường đang tiến triển như thế nào.

Dựa vào một dự án kéo dài bốn năm phân tích về tính quốc tế độc nhất của giáo dục học đường và kết quả của nó ở một số quốc gia, chúng tôi khảo sát những xu hướng quan trọng trong giáo dục đại chúng và phân tích những xu hướng này tác động thế nào tới định chế giáo dục học đường trong tương lai. Xem xét thêm về những hoạt động bên trong của định chế giáo dục, chúng tôi cố gắng phân tích nó vận hành thế nào ở nhiều nơi khác nhau ngày nay và vận hành thế nào trong tương lai.

Những câu chuyện về việc trẻ em đi học như thế nào, về việc những bậc phụ huynh tham gia vào giáo dục học đường ra sao, và về việc các chính phủ định hình giáo dục như thế nào trong xã hội. Tất cả các câu chuyện đều đưa ra những phương cách để giáo dục học đường định hình sự phát triển trong tương lai, việc này cách đây vài thập kỷ khó mà đoán biết được. Thông tin chúng ta sử dụng tập trung về việc dạy và học môn toán và khoa học ở các lớp 4, lớp 8 và lớp 12, nhưng xu hướng chúng tôi xác định là áp dụng chung cho giáo dục học đường từ cấp tiểu học và trung học.

Mặc dù những câu chuyện mang tính so sánh và thảo luận những xu hướng đa quốc gia, ở từng câu chuyện chúng tôi sẽ đưa ra những lưu ý cho trường hợp nước Mỹ vì một vài lý do sau. Thứ nhất, ai đó có thể nhận định rằng nước Mỹ, dù xấu hay tốt, vẫn thường là nước đi đầu về sự phát triển định chế của giáo dục học đường. Thứ hai, phần đông độc giả của cuốn sách này quen thuộc với hệ thống trường học Mỹ và cuốn sách giúp họ tham chiếu với những xu hướng giáo dục đa quốc gia. Cuối cùng, như nhiều quốc gia khác, nước Mỹ cũng đang chỉ mới đi vào một giai đoạn tranh luận và cải cách về giáo dục sôi nổi, bắt đầu từ sự công bố một số nghiên cứu quốc tế quan trọng về sự thành công của trường học. Dữ liệu của hai trong số những nghiên cứu trên cũng sẽ được sử dụng trong cuốn sách này.

Môi trường toàn cầu cực kỳ quan trọng đối với phong trào cải cách giáo dục Hoa Kỳ, bởi vì những dấu ấn từ những nghiên cứu quốc tế trong quá khứ đã thúc đẩy đến những quyết định mạnh mẽ về những điều cần phải thực hiện để tăng cường cho giáo dục học đường nước Mỹ. Có ba ví dụ tiêu biểu: vụ khủng hoảng Sputnik những năm 1950 đưa đến sự phát triển ngành đào tạo môn toán và khoa học được chính phủ tài trợ; vụ báo cáo năm 1983 với tựa đề Quốc Gia Lâm Nguy (Nation at Risk) đưa ra một hình ảnh quốc tế xoàng xĩnh của hệ thống trường học Mỹ; và gần đây là những ý tưởng và những so sánh quốc tế trên quy mô lớn về sự cải cách của chương trình học môn toán và khoa học dựa trên các tiêu chuẩn quốc tế. Trong từng trường hợp, việc so sánh quốc tế về giáo dục học đường của Mỹ với các nước khác đều kích thích một sự thay đổi lớn trong hệ thống trường học Hoa Kỳ. Và cũng trong từng trường hợp, có nhiều dữ liệu quốc tế không chính xác và nhiều hình ảnh quá đề cao giáo dục học đường nước Mỹ vì sự so sánh giáo dục học đường giữa các quốc gia bị đơn giản hóa một cáh quá mức. Tuy nhiên, việc so sánh quốc tế và những tác động của nó không chấm dứt mà có thể tác động tăng cường hơn lên chính sách vĩ mô trong tương lai gần.

Những người chịu trách nhiệm vận hành và phát triển trường học cần biết rằng có rất nhiều điều phải nghiên cứu về trường học một cách tổng quát bằng cách so sánh những gì đang diễn ra ở nhà trường trên phạm vi cả nước, khác xa những điều thường được nhìn nhận. Chúng tôi hy vọng những câu chuyện sẽ cung cấp thêm những tham chiếu khác so với những tham chiếu quen thuộc và gây khó chịu từ các nhà làm chính sách giáo dục về “những phát hiện quốc tế”. Những điều thường được nhìn nhận về những gì đang xảy ra ở nước khác thường được tối giản hóa và truyền thông kém, nhưng nó lại có thể ảnh hưởng lớn tới cách mà một quốc gia nghĩ như thế nào về sức khỏe của hệ thống trường học của mình.

Một kết quả quan trọng của tất cả sự quốc tế hóa giáo dục này và những thành công và thất bại của nó là ngày nay thông tin về nhà trường, giáo viên, sinh viên và về việc học tập phức tạp hơn bao giờ hết. Trong cuốn sách này, chúng tôi sử dụng TIMSS (nghiên cứu quốc tế lần thứ ba về môn toán và khoa học) năm 1994 tập hợp dữ liệu lớn từ các trường của 41 quốc gia với 3 loại lớp học (lớp 4, 8 và 12) và để phân tích, chúng tôi cũng sử dụng dữ liệu từ TIMSS-99, một nghiên cứu đồng nhất hoàn thành năm 1999; hai nghiên cứu này hoàn chỉnh dữ liệu cho gần 50 quốc gia.

Loại thông tin này đã có trong vòng 30 năm nay, nhưng chưa bao giờ được tập hợp thành một dữ liệu quốc tế một cách rộng rãi như hai nghiên cứu TIMSS trên. Có thể không cần biết tới nguồn dữ liệu của TIMSS, một người bất kỳ chỉ cần đọc báo và xem tin tức trên TV cũng ít nhất nhận ra những điều cơ bản là môn toán và khoa học của Mỹ cũng giống như ở các nước khác. Nhưng TIMSS phát hiện ra nhiều điều hơn thế.

Bởi vì cuốn sách này không phải nói về những dữ kiện cơ bản của các hệ thống trường học ở các nước khác nhau, hồ sơ về các tài liệu thống kê của giáo dục thế giới sẽ hữu ích cho bạn đọc. Tài liệu tốt nhất là loạt tài liệu Education at a Glance (OECD, 2003). Ngoài ra, UNESCO, một nhánh chuyên về giáo dục của Liên Hiệp Quốc, gần đây cũng đã hình thành một cơ sở dữ liệu về giáo dục của tất cả quốc gia trên thế giới.

David P.Baker & Gerald K. Letendre

(Trích Lời nói đầu Khác biệt quốc gia và đồng dạng toàn cầu: Văn hóa thế giới và tương lai của giáo dục học đường, David P.Baker & Gerald K. Letendre, Phạm Tấn Hoàng Sơn dịch, NXB Văn Hóa Sài Gòn và ĐH Hoa Sen, 2010)

 



Đăng ký hoặc Đăng nhập để được bình luận


NHỮNG CUỐN SÁCH KHÁC TRONG TỦ SÁCH TƯ TƯỞNG GIÁO DỤC Xem tất cả >>


Sách đọc nhiều nhất

Nghệ nhân và Margarita

Tác giả: Mikhail Bulgacov

Nhóc Nicolas - Trọn bộ 6 quyển

Tác giả: René Goscinny - Sempé

Nghĩa vụ học thuật

Tác giả: Donal Kennedy

Chiến tranh và Hòa bình

Tác giả: L. Tolstoi

Suối nguồn

Tác giả: Ayn Rand


SÁCH MỚI

Ý niệm đại học Ý niệm, theo đúng nghĩa, không phải là “sáng kiến” chủ quan, mà là kết quả của lao ...