Tháp bà Thiên Y A Na: Hành trình của một nữ thần

Tháp bà Thiên Y A Na: Hành trình của một nữ thần

Tác giả Ngô Văn Doanh
Ngôn ngữ Tiếng Việt
Lĩnh vực Văn hóa - Xã hội
Năm xuất bản 2009
Đơn vị xuất bản Nxb Trẻ
Giá sách 44.000 VND


Công trình Tháp bà Thiên Y A Na: Hành trình của một nữ thần của tác giả Ngô Văn Doanh được xuất bản vào năm 2009 tại Nhà xuất bản Trẻ, với độ dày 248 trang, bìa mềm, là một công trình nghiên cứu chuyên sâu có giá trị khoa học cao về nghiên cứu đền tháp Chămpa mà cụ thể là Tháp Bà Thiên Y A Na.

Với tư cách là một công trình khảo cứu chuyên sâu tương đối đầy đủ của tác giả về một trong những khu đền tháp Chămpa đặc biệt- Tháp Bà Nha Trang- khu di tích có những gắn bó với tác giả rất đặc biệt trong suốt nhiều năm qua. Tác giả công trình đã đến Tháp Bà nhiều nhất và trong thời gian dài nhất (có những đợt tác giả đã làm việc tại Nha Trang một năm tròn) trong thời gian đến nghiên cứu hơn 30 năm qua của tác giả. Tác giả đã đánh giá Tháp Bà Nha Trang là một đền tháp Chămpa đặc biệt vì Tháp Bà là khu đền thờ duy nhất của vương quốc cổ Chămpa có cả một lịch sử hình thành, tồn tại, được sử dụng theo thời gian lâu dài nhất và liên tục nhất: ít nhất là từ thế kỷ VIII đến nay (thế kỷ XXI). Hơn thế nữa, Tháp Bà Nha Trang cũng là khu đền thờ duy nhất của vương quốc cổ Chămpa được người Việt tiếp tục sử dụng, gìn giữ và phát triển làm nơi thờ tự của mình sau khi người Chămpa dời việc thờ tự nữ thần Mẹ của mình về vùng đất Phan Rang ở phía Nam (Ngô Văn Doanh, Tháp bà Thiên Y A Na: Hành trình của một nữ thần, tr. 5) .

Chúng ta biết rằng, Vương quốc cổ Chămpa như nhiều nhà nước cổ khác trong khu vực Đông Nam Á, đã từ lâu không còn tồn tại nữa. Thế nhưng những di sản nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc mà vương quốc cổ Chămpa để lại cho đất nước Việt Nam nói riêng cũng như cho nhân loại nói chung là rất giá trị và đặc biệt. Không phải ngẫu nhiên mà di tích Mỹ Sơn được đưa vào danh sách các di sản văn hoá thế giới. Rồi thì, tất cả những đền tháp cổ Chămpa hiện còn đã được nhà nước Việt Nam đưa vào danh sách các di tích của quốc gia. Cho đến nay, cá di tích kiến trúc cổ Chămpa đã và đang được gìn giữ, bảo vệ và phát huy giá trị.

Trong chuỗi các di tích kiến trúc cổ Chămpa trải dài suốt rẻo đất duyên hải miền Trung và vắt lên Tây Nguyên, Tháp Bà Nha Trang nổi bật lên như một viên ngọc có sắc thái riêng. Cái riêng đầu tiên dễ thấy nhất là sự tồn tại liên tục và lâu dài trong suốt nhiều trăm năm cảu khu đền tháp này. Vì vậy, hiếm có một khu di tích cổ Chămpa (trừ Mỹ Sơn) nào lại để lại những giá trị lịch sử và vắn hoá nghệ thuật đa dạng và phong phú như Tháp Bà mỗi di tích hiện còn lại mang một kiểu dáng kiến trúc đền tháp khác nhau. Có thể thấy ở Tháp Bà gần như tất cả các loại hình kiến trúc đền tháp thờ của Chămpa, một hiện tượng không thấy ở các khu di tíc cổ Chămpa khác.

Nét đặc biệt thứ hai mà không một di tích cổ Chămpa nào có được như của Tháp Bà là sự tiếp tục thờ phụng tại đây của người Việt. Người Việt không chỉ tiếp tục dùng các đền tháp Chămpa làm nơi thờ phụng của mình, không chỉ tiếp tục thờ phụng vị thần chủ của khu đền thờ mà người Chămpa trước đó từng thờ cúng, mà còn Việt hoá rất nhiều những yếu tố Chămpa xưa cho phù hợp với đời sống tín ngưỡng và văn hoá của mình. Chính sự tiếp biến văn hoá này đã tạo nên sác thái rất đẹp, rất riêng và rất bền vững của Tháp Bà Nha Trang.

Những vẻ đẹp và những sắc thái riêng này đã hoà vào và lung linh toả sáng trong tất cả những lễ thức cầu cúng, những biểu tượng thờ phụng, những lễ hội dân gian và những tập tục tín ngưỡng của người dân xứ biển Khánh Hoà nói riêng và Nam Trung bộ nói chung. Và, không phải ngẫu nhiên mà thần nữ Thiên Y A Na đã trở thành thần chủ, thần hoàng làng của rất nhiều làng quê người Việt của các tỉnh Nam Trung bộ.

Với những giá trị và sắc thái riêng của mình, từ lâu, Tháp Bà đã trở thành một di tích văn hoá lớn đặc biệt không chỉ của vùng đất xứ trầm hương Khánh Hoà mà của vùng đất Nam Trung bộ (Ngô Văn Doanh, Tháp bà Thiên Y A Na: Hành trình của một nữ thần, tr. 229- 230).

Có thể nói, đây là một công trình khoa học nghiên cứu công phu, chuyên sâu, mang giá trị khoa học cao của nhà nghiên cứu Ngô Văn Doanh khi nghiên cứu về hệ thống các di tích cổ của Chămpa nói chung và của Tháp Bà nói riêng. Cuốn sách là một công cụ quan trọng cho những nhà nghiên cứu về nghệ thuật đền tháp Chămpa, và cho bạn đọc quan tâm về lịch sử, văn hoá, nghệ thuật và kiến trúc của Chămpa nói chung.

Dương Văn Huy



NHỮNG BÌNH LUẬN CỦA THÀNH VIÊN

Đăng ký hoặc Đăng nhập để được bình luận


NHỮNG CUỐN SÁCH KHÁC TRONG TỦ SÁCH TÂY NGUYÊN Xem tất cả >>


Sách đọc nhiều nhất

Nghệ nhân và Margarita

Tác giả: Mikhail Bulgacov

Nhóc Nicolas - Trọn bộ 6 quyển

Tác giả: René Goscinny - Sempé

Nghĩa vụ học thuật

Tác giả: Donal Kennedy


SÁCH MỚI

Ý niệm đại học Ý niệm, theo đúng nghĩa, không phải là “sáng kiến” chủ quan, mà là kết quả của lao ...