Bí mật hồ cá thần

Bí mật hồ cá thần

Tác giả Nguyễn Quang Thiều
Ngôn ngữ Tiếng Việt
Lĩnh vực Thiếu nhi
Năm xuất bản 2012
Đơn vị xuất bản Nxb Kim Đồng & Phương Nam Book
Giá sách 26.000 VND


Hồ cá thần trong tác phẩm của Nguyễn Quang Thiều là đầm Vực có con cá dị thường. Người già giàu tâm linh thì thắp hương cúng vái. Đám trai tráng thì quăng chài, thả lưới, thả mồi câu, dùng các chùm ba tiêu rà giật, thậm chí lão Bương còn âm mưu tàn sát bằng bộc phá. Họ phải trả giá: Lưới rách, mồi mất, có người như bố Mon còn mất ba ngón tay vì dây câu bị xá siết mạnh. Tất cả đều vì miếng ăn, chỉ có một người vì mối hận lòng. Ấy là ông Bộc. Bởi hơn 50 năm về trước, chính con cá quả một mắt này đã cứu ông và “giết ông”. Hồi đó bị giặc vây, anh cả Bộc nhét vào bụng con cá quả một mắt cái ống nhựa nhỏ có bản danh sách Việt Minh chúng định mổ cá, anh đã giả vờ ngã, hất con cá xuống đầm. Chúng đánh anh 3 ngày rồi thả. Bấy giờ có người đầu hàng, một vài cơ sở bị vỡ, nên anh Bộc bị kết tội phản bội, bị khai trừ, bị dân làng khinh bỉ và người yêu oán thán. Anh bỏ làng ra đi… Giờ đây, lão Bộc sống một mình, không vợ, không con, lũ trẻ trong xóm được ông yêu và cũng yêu ông như bố mẹ. Đã gần kề miệng lỗ, đêm đêm ông vẫn ngồi bên đầm Vực với ảo vọng bắt được con cá quả, lấy tài liệu minh oan đòi lại danh dự. Giải oan, khát vọng tìm sự thật là chủ tâm của Bí mật hồ cá thần. Tuy nhiên, âm hưởng của nó rộng lớn hơn. Đó là lên án lối tư duy tùy tiện, thiếu niềm tin vào con người, mặc dù ông Bộc rất đáng tin. Khát vọng sống cao thượng, trong sáng luôn bùng lên dằn vặt, hành hạ ông. Ông chỉ thanh thản khi đã bộc lộ nỗi oan với Mon và được em hứa minh oan. Mặt khác, Bí mật hồ cá thần còn là cảnh báo về một thiên nhiên đang bị tận diệt. Thiên nhiên được nhìn thấy từ hình dạng con cá “thần”, sau khi Mon dùng tời thả mồi và kéo được con cá lên bờ: “Trong ánh đuốc rực sáng, chúng tôi nhận thấy nó không phải là một con cá bình thường. Thân thể con cá nhâm nhở những vết sẹo và nổi đầy những u thịt. Ở mỗi u thịt đó còn lộ ra một phần của những chiếc lưỡi câu chùm và đôi khi còn có cả một đoạn cước. Và kinh hoàng hơn là miệng con cá bám dày đặc lưỡi câu… Con dao để mổ cá từ tay rôi rơi xuống đất và bỗng nhiên cả lũ trẻ òa khóc. Những ngọn đuốc run rẩy trên tay chúng tôi… Chúng tôi khóc trước dòng máu vẫn tuôn chảy từ con cá. Và chúng tôi khóc trước con mắt cá chớp khẽ như mắt một con người”.

Từ bỏ ý định mổ bụng cá, kiên quyết bác bỏ mọi lý lẽ của lão Bương muốn xẻ thịt, lũ trẻ đã đưa cá về chôn bên ngôi mộ đầy hoa cúc vàng của ông Bộc: “Ông Bộc ơi!... Chúng cháu đã làm đúng lời hứa của mình. Chỉ có điều chúng cháu không mổ bụng cá để minh oan cho ông. Ông Bộc ơi, con cá đã quá nhiều đau đớn, chúng cháu không nỡ nào mổ bụng nó nữa… Một người tài như ông, yêu trẻ con như ông không thể là một người phản bội”.

Lời khấn nguyện của Mon vang lên như một hòa âm ngợi ca mối giao cảm giữa các thế hệ, giữa con người và thiên nhiên, nâng cao tầm khái quát và tính thời sự của tác phẩm.

Tôi xúc động bần thần, chợt buồn, chợt vui khi nghĩ: Nếu Bí mật hồ cá thần ra đời cùng lúc với Văn Ngan tướng công… chắc sẽ có không ít những phê phán èo xèo: nào bôi đen, nào ám chỉ. Mà chắc gì đã “ra”được, bởi những người “gác cửa” nhà Kim Đồng chúng tôi không cho vào. Chúng tôi chưa quen với loại nửa thực nửa hư như thế này. Có con cá quả nào sống đến 50 năm? Có cái hồ nào lại có đấy thông với sông, với biển? Có em bé 13 tuổi nào lại có thể nằm gọn trong lòng thúng cái để bà lão ngoài 70 tuổi có thể đội đi xa hàng chục cây số? May thay những điều đó đã qua rồi. Giờ chúng ta đã hiểu sâu hơn, rộng hơn về chủ nghĩa hiện thực và tâm hồn trẻ em, một lứa tuổi giàu óc tưởng tượng và trí phiêu lưu. Trẻ em không chấp nhận sự tẻ nhạt, nghèo nàn mà đòi hỏi cái mới, cái lạ, cái thần kỳ.

Nhà văn Bùi Hồng



Đăng ký hoặc Đăng nhập để được bình luận


NHỮNG CUỐN SÁCH KHÁC TRONG TỦ SÁCH VĂN HỌC THIẾU NHI Xem tất cả >>