Ngày đăng : 16/04/2010

Người Giới Thiệu: Lê Văn Minh

Dân chủ và Giáo dục

Dân chủ và Giáo dục

Tác giả John Dewey
Ngôn ngữ Tiếng Việt
Lĩnh vực Khoa học - Giáo dục
Dịch giả Phạm Anh Tuấn
Năm xuất bản 2010 (tái bản lần 1)
Đơn vị xuất bản Tri thức
Giá sách 112.000 VND
Số trang 448
Làm sao mua: www.vnnpublishing.com.vn

Xin nói ngay rằng John Dewey (1859- 1952) là một nhà giáo dục Mỹ sinh trước tôi đúng một phần ba thế kỷ và mất đã quá nửa thế kỷ rồi! Sách "Dân chủ và Giáo dục" của ông thì viết từ năm 1916 rất nổi tiếng, đến nay ta mới dịch và tôi mới được đọc!

 

Tôi giới thiệu vài điều về cách nhìn cách nghĩ của ông tôi thấy là rất thú vị mà những người làm giáo dục hoặc quan tâm đến giáo dục rất nên biết và suy ngẫm thêm.

 

Mới đọc qua loa ít trang, tôi đã thấy nhiều câu rất lạ.


"Để tham gia vào quá trình truyền đạt, con người phải mở rộng và thay đổi kinh nghiệm bản thân (...) Bản thân người truyền đạt cũng không tránh khỏi bị tác động (...) (Khi) kể lại một kinh nghiệm nào đó cho một người khác, một cách đầy đủ chính xác (...) bạn sẽ thấy phải thay đổi cách nhìn đối với kinh nghiệm mà bạn đang chia sẻ (...) Bạn hệ thống hoá những kinh nghiệm và bạn phải thoát ra.khỏi kinh nghiệm ấy, quan sát nó như thể một người khác, cố gắng tìm ra những điểm tương đồng giữa mình với người khác đó (...) Truyền đạt, dù dưới bất kỳ hình thức nào, đều giống như.nghệ thuật".


Bạn thấy không? Hóa ra nhà giáo mình cũng là người làm nghệ thuật, và trong thời gian truyền đạt kiến thức cho trò, mình cũng được "hưởng lợi" - mình cũng đã nâng cấp hiểu biết, kinh nghiệm của mình lên!

 

Câu sau đây cũng rất lạ. "Nếu nói tới sự phát triển năng lực giải quyết vấn đề khoa học và kinh tế học, chúng ta có thể nói rằng đứa trẻ phải tăng trưởng (tức "phát triển") để trở thành người lớn. Nếu nói đến tính hiếu kỳ, tính dễ phản ứng không thiên vị và sự cởi mở tâm hồn, chúng ta có thể nói rằng người lớn có trách nhiệm tăng trưởng để mang những đặc tính của trẻ em...".

 

Lạ chứ! Hóa ra người lớn học trẻ con! Có lẽ vì thế mà nhà giáo chúng ta dễ hồn nhiên, dễ cởi mở tâm hồn hơn vì được ảnh hưởng của các học trò nhỏ tuổi quây quần bên mình! Nhìn cuộc đời nhà giáo và nghĩ về nghề như thế thì yêu đời hơn, yêu nghề hơn là cái chắc!

Còn đây nữa:
"Nội dung (học tập) của học sinh không phải và không thể giống hệt với nội dung (hiểu biết) được thể thức hóa, kết tinh hóa và hệ thống hóa của người trưởng thành (...) Nội dung của người trưởng thành là những khả năng có thể xảy ra (J.D nhấn mạnh) nội dung của người trẻ tuổi. Nó phù hợp trực tiếp với hoạt động của người đã thành thạo chuyên môn và nhà sư phạm chứ không phù hợp với hoạt động của người bắt đầu tức học sinh".

 

Người ta thường quan niệm rằng trẻ em cần giáo dục vì nó còn non nớt, tức là thiếu những thứ cần thiết phải có ở người trưởng thành. Giáo dục là để "lấp đầy" chỗ thiếu đó. John Dewey không đồng ý như vậy. Và ông có cách nói... "rất Mỹ" về chuyện này. Ông bảo non nớt - chưa trưởng thành không hoàn toàn mang nghĩa tiêu cực. Chưa không có nghĩa là "thiếu", là "không có". Có thể nhìn chưa có là một "tiềm năng", có thể có nghĩa là một sức mạnh (ẩn chứa) một năng lực tiềm tàng, phải là đang "tồn tại" để phát triển! Ông bảo không nên nghĩ cái gì trẻ cũng thiếu và kém người trưởng thành, có thể khẳng định rằng trong phạm vi nào đó về đạo đức, về trí tuệ người lớn phải học trẻ em.

 

Đọc John Dewey, nhiều lúc ta phải ngạc nhiên về cách lật ngược vấn đề kiểu đó. Lấy thêm cái đặc tính lệ thuộc chẳng hạn. Mọi người đều nghĩ đến lệ thuộc theo nghĩa tiêu cực: Một sự bất lực, kém cỏi không có khả năng! Nhưng ông thì khác.

 

John Dewey nói tiếp: "Xét từ một quan điểm xã hội, "lệ thuộc" hàm nghĩa một năng lực hơn là sự yếu kém. Lệ thuộc kéo theo sự lệ thuộc lẫn nhau! Người có "tính độc lập" (không bị lệ thuộc) càng cao thì nguy cơ tự mãn, thậm chí cách biệt và lãnh đạm càng cao. Càng tự lập, anh ta càng vô cảm trước mối quan hệ với người khác - anh ta nghĩ rằng có thể đúng vững và hành động đơn độc".

 

Mới đọc quyển sách do Phạm Anh Tuấn dịch và Nhà xuất bản Tri Thức xuất bản, tôi xin đánh bạo giới thiệu vài điều tiếp nhận ban đầu. Tôi thấy từ mấy dẫn chứng ấy, ta có thể rút ra nhiều điều có thể học được trong cách nghĩ, cách nhìn. Một cái nhìn rất "đổi mới" so với những cách nhìn gia trưởng truyền thống ở cả phương Đông lẫn phương Tây! Mà đấy lại là cách nhìn rất nhân bản, đầy tình thương yêu con trẻ.

 

Về nghề nghiệp giáo dục của ta, cái nhìn ấy lại rất có ý nghĩa giáo dục tư tưởng tình cảm mà thú thật có thể còn cao hơn những gì thu hoạch được ở các trường sư phạm.

 

Minh Xuân

THÔNG TIN KHÁC

John Dewey (1859-1952, Hoa Kỳ) là một nhà triết học thuộc chủ nghĩa thực dụng, nhà tâm lý học và là nhà giáo dục - thường được coi là cha đẻ của phong trào cải cách giáo dục. Năm 1875, Dewey vào học ở Đại học Vermont và nhận bằng cử nhân ở đây. Năm 1894, Dewey chuyển đến Đại học Chicago với vai trò là Trưởng khoa Triết học, Tâm lý và Giáo dục học. Năm 1896, ông thành lập Đại học Thực nghiệm, ngày nay được biết đến nhiều hơn với tên gọi “Trường Dewey”.

 

Dewey rời Chicago đến Columbia vào năm 1904 do có xung đột về cách quản lý Trường Thực nghiệm. Sau đó, ông trở thành một triết gia, một nhà giáo dục xuất chúng được nhiều người biết tới. Dewey nghỉ hưu vào năm 1930, mặc dù ông tiếp tục giữ cương vị giáo sư danh dự cho đến năm 1939; ông vẫn hoạt động cống hiến không ngừng cho đến khi qua đời trong ngôi nhà của mình ở New York.



NHỮNG BÀI GIỚI THIỆU CỦA THÀNH VIÊN KHÁC

Bản dịch tác phẩm kinh điển của thế giới về triết lý giáo dục nhận giải thưởng Tinh hoa giáo dục Quốc tế của Quỹ Văn hóa Phan Châu Trinh (tháng 3/2009).

Xem tiếp

Về nghề nghiệp giáo dục của ta, cái nhìn ấy lại rất có ý nghĩa giáo dục tư tưởng tình cảm mà thú thật có thể còn cao hơn những gì thu hoạch được ở các trường sư phạm.

Xem tiếp

Đề cao trẻ em lên vị trí trung tâm có làm mờ đi hình ảnh thiêng liêng của những người thầy  hay không? Hoàn toàn không. Ngày nay người thầy chỉ là người được xã hội phân công làm một công việc cụ thể. Nếu làm tốt công việc của mình thì sẽ sẽ được cả xã hội... Xem tiếp



NHỮNG BÌNH LUẬN CỦA THÀNH VIÊN

Một bài giới thiệu rất khám phá, rất mới mẻ.

Cảm ơn bạn đã viết bài này.


Xem thêm

Đăng ký hoặc Đăng nhập để được bình luận


SÁCH KHÁC CÙNG LĨNH VỰC



Xem tiếp





Gửi email cho bạn bè