Ngày đăng : 19/11/2009

Đơn Vị Xuất Bản Giới Thiệu: Nhà xuất bản Tri thức

“Phá rào” trong kinh tế vào đêm trước Đổi mới

“Phá rào” trong kinh tế vào đêm trước Đổi mới

Tác giả Đặng Phong
Ngôn ngữ Tiếng Việt
Lĩnh vực Kinh tế - Quản trị
Năm xuất bản 2009
Đơn vị xuất bản Tri thức
Giá sách 95.000 VND
Số trang 532
Làm sao mua: VNN Publishing - Số 2 Ngõ 3 Vạn Phúc - Q.Ba Đình - Hà Nội

Ở Việt Nam và cả nước ngoài, giới nghiên cứu thường coi năm 1986 với Đại hội Đảng lần thứ VI là thời điểm bắt đầu công cuộc Đổi mới. Trong thực tế, trước đó nhiều năm đã có hàng loạt mũi đột phá can đảm, gian nan, trầy trật, mưu trí, sáng tạo, mà theo cách gọi thời đó là những cuộc “phá rào”. Phá rào tức là vượt qua những hàng rào về quy chế đã lỗi thời để chủ động tháo gỡ nhiều ách tắc trong cuộc sống, đồng thời cũng góp phần từng bước dẹp bỏ hàng loạt rào cản cũ kỹ để mở đường cho công cuộc Đổi mới.

Mục tiêu của cuốn sách này là góp phần dựng lại một bức tranh sống động, phong phú về những tìm tòi, tháo gỡ trong thời kỳ “phá rào” đó.

Nói đến phá rào, trước hết cần trả lời câu hỏi: Hàng rào là những gì?

Đó chính là những thể chế, những nguyên tắc của mô hình kinh tế kế hoạch hóa tập trung được hình thành ở Liên Xô và sau đó được áp dụng tại hầu hết các nước xã hội chủ nghĩa (XHCN).

Ở Việt Nam, mô hình này được áp dụng đầu tiên ở miền Bắc khi bước vào thập kỷ 60. Ngay từ thời kỳ đó, nó cũng đã bộc lộ nhiều nhược điểm. Đảng, Nhà nước, nhiều nhà kinh tế và nhiều cán bộ địa phương khi thấy rõ điều đó đã có ý thức tìm tòi giải pháp để khắc phục. Các phong trào “Ba xây, ba chống”, “Cải tiến quản lý hợp tác xã”, “Cải tiến quản lý xí nghiệp”… được phát động chính là do người ta đã phát hiện ra những vướng mắc của mô hình này và thử tìm cách khắc phục. Nhiều nhà kinh tế cũng đã đề xuất một số ý kiến có tính chất đột phá như: Đa phương hóa xuất nhập khẩu, vận dụng quy luật giá trị trong việc hình thành giá thu mua. Một số địa phương, do sớm nhìn ra những nhược điểm của mô hình hợp tác xã nông nghiệp, đã chủ động áp dụng cơ chế khoán (có nơi áp dụng lén lút như ở Kiến An, Hải Phòng năm 1962; có nơi tiến hành công khai và đại trà trên toàn tỉnh như Vĩnh Phúc năm 1966-1968). Tất cả những mũi đột phá đó đều không đi tới đích như dự kiến. Một phần vì quan hệ quốc tế lúc đó, một phần cũng vì trình độ tư duy chung của cả xã hội đương thời chưa chín muồi cho việc đổi mới. Vả lại, trong hoàn cảnh chiến tranh, nhiệm vụ đánh giặc được đưa lên hàng đầu, nên những ý tưởng cải cách vẫn còn phải chờ đợi nhiều thập kỷ nữa.

Từ sau giải phóng miền Nam, mô hình kinh tế của miền Bắc được áp dụng cho cả nước. Nhưng hoàn cảnh lúc này đã khác. Nền kinh tế của miền Nam có hàng loạt đặc điểm mà không thể đơn giản áp đặt mô hình kinh tế của miền Bắc vào. Những phản ứng từ cuộc sống không dễ dập tắt chỉ bằng mệnh lệnh, lại càng không thể chỉ bằng một nhát đập bàn của một ai đó. Trước sự sa sút hiển nhiên về kinh tế từ những năm 1978-1979, khó còn có thể tiếp tục giải thích bằng những nguyên nhân nào khác ngoài bản chất cơ chế kinh tế và sự bất lực của những phương sách cứu chữa cũ. Từ đây, bắt đầu thời kỳ rất sống động của việc tìm tòi.


 

Rất nhiều biện pháp phá rào đã diễn ra ở các đơn vị, các địa phương, rất đa dạng và phong phú về phương pháp, về bước đi, về kết quả và nhất là về những phản ứng dây chuyền dẫn tới những sửa đổi của chính sách.

Dưới đây, xin lựa chọn 20 cuộc phá rào mà tác giả thấy có thể coi là tiêu biểu cho một ngành nghề, một lĩnh vực, một “nghệ thuật”...

[...]


 

Trong lần tái bản này, tác giả lấy lại để đưa vào khá nhiều cuộc phá rào ngoạn mục và tiêu biểu như:


 

-         Khoán ở Vĩnh Phúc.

-         Khoán ở Nông trường Sông Hậu

-         Đột phá ở Nhà máy Dệt Nam Định.

-         Đột phá ở Nhà máy Thuốc lá Vĩnh Hội.

-         Khoán ở Công ty Xe khách Thành phố Hồ Chí Minh.

-         Cuộc đấu tranh kiên trì gian khổ 20 năm để sửa đổi hệ thống giá.

-         Những đường dây buôn bán và thanh toán với nước ngoài…

Ngoài phần lớn những chương mục do tác giả trực tiếp khảo sát và biên soạn, tác giả cũng lựa chọn để đưa lại vào đây 3 chương mà tác giả đã tiến hành cùng các đồng nghiệp trẻ, như chương Xí nghiệp Dệt Thành Công (viết cùng bạn Cao Tuấn Phong), Cơ chế một giá của Long An (viết cùng bạn Ngọc Thanh), Kho bạc (viết cùng bạn Lê Mai).

Trong việc tìm hiểu những cuộc phá rào dưới đây, tác giả đã cố gắng tìm cách tiếp cận tận nơi, tận chốn, gặp những người thật, nắm bắt những việc thật. Rất may là phần rất lớn những người chủ trương và những người tham gia các cuộc phá rào vẫn còn sống, còn khỏe mạnh, còn tỉnh táo để nhìn lại cả một chặng đường gian nan nhưng ngoạn mục mà họ đã đi qua. Dĩ nhiên, có những “chiến sĩ đột phá” không còn nữa, như ông Kim Ngọc ở Vĩnh Phúc, ông Năm Hoằng ở Hậu Giang. Ở trường hợp này, tác giả phải tìm lại những tài liệu, những người đương thời và gia đình để hiểu rõ sự việc.


 

Đặng Phong

LƯU Ý KHI ĐỌC

Sách được phát hành tháng 11/2009 và có bán tại đơn vị phát hành:


 

Công ty Cổ phần Đại lý Xuất bản VNN - VNN Publishing - Số 2 Ngõ 3 Vạn Phúc - Ba Đình - Hà Nội.


 

Người liên hệ: Mr Tiến Sỹ hoặc Mr Thái Sơn  - Tel: 84-4 62731390 - Fax: 84-4 6273 1391

 

Email: sales@vnnpublishing.com.vn -Website: www.vnnpublishing.com.vn


 

Và tại các kênh phát hành của VNN Publishing trên toàn quốc.


 

Xem sơ đồ tới VNN Publishing tại ĐÂY.

THÔNG TIN KHÁC

Vài nét giới thiệu về tác giả cuốn sách:

 

GS. Đặng Phong, sinh năm 1939, tại Hà Tây.

 

 

-         Tốt nghiệp Khoa Lịch sử, ĐH Hà Nội, 1960.

-         Tốt nghiệp Khoa Kế hoạch, ĐH Kinh tế Quốc dân, 1964.

-         Tốt nghiệp khóa đào tạo nâng cao, Học viện Kinh tế  Địa Trung Hải (IAM), Montpellier, Pháp, 1991.

-         Ủy viên Hội đồng Khoa học, Trưởng phòng Lịch sử Kinh tế, Viện Kinh tế Việt Nam.

-         Chủ nhiệm Khoa Kinh tế, ĐH Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội.

-         Chủ nhiệm đề tài cấp bộ Biên niên kinh tế Việt Nam, 2008-2009.

-         Chủ nhiệm đề tài cấp bộ Từ đổi mới đến tư duy kinh tế, 2005-2006.

-         Chủ nhiệm đề tài cấp bộ Những mũi đột phá trong Kinh tế Việt Nam, 2003-2004.

-         Chủ nhiệm chương trình 65 năm kinh tế  Việt Nam 1945-2010.

-         Phó Tổng Biên tập Tạp chí Thị trường & Giá cả, 1983-1995.

-         Chuyên gia mời, Viện nghiên cứu Chủ nghĩa xã hội, Bắc Kinh, Trung Quốc, 2008.

-         Chuyên gia mời, Viện Hàn lâm Khoa học Cuba, 2007.

-         Gs. mời, ĐH Aix en Provence, 2007.

-         Gs. mời, ĐH Cambridge, 2005.

-         Cộng tác viên của Trung tâm Khoa học Quốc gia Pháp (CNRS), 1998, 1999.

-         Gs. mời, ĐHQG Monterey Bay, California, 1997.

-         Chủ tịch Tiểu ban Kinh tế tại EURO-VIET III, Amsterdam, 1997.

-         Gs. mời, ĐH Macquarie, Sydney, 1996, 2000.

-         Chuyên gia mời, Ngân hàng Desjardin, Montréal, Canada, 1994.

-         Gs. mời, ĐH Irvine, California, 1994.

-         Gs. mời, ĐH Paris 7, 1991-1993.


Một số tác phẩm của tác giả Đặng Phong đã xuất bản tại Nhà xuất bản Tri thức:

 

-         Tư duy kinh tế Việt Nam 1975-1989: Nhật ký thời bao cấp; 476 trang; 16x24cm; Giá bìa: 80.000 VND; Tủ sách Việt Nam Đương đại; Xuất bản lần đầu tháng 8/2008; tái bản lần I năm 2009;

 

 

-         5 đường mòn Hồ Chí Minh; 396 trang; 16x24cm; Giá bìa: 78.000 VNĐ; Tủ sách Việt Nam Đương đại; Xuất bản lần đầu tháng 8/2008.


-----------

MỤC LỤC

 

MỤC LỤC

Lời tác giả       

Phần mở đầu

TỪ GIẢI PHÓNG ĐẤT NƯỚC ĐẾN “CỞI TRÓI” CHO SẢN XUẤT

I. Từ đại thắng đến đại hội       

1. Mô hình kinh tế từ miền Bắc

2. Những vận hội sau ngày giải phóng

3. Hội nghị Trung ương lần thứ 24

4. Đại hội Đảng lần thứ IV       

II. Thiếu hụt, khủng hoảng và ách tắc

1. Viện trợ Mỹ được thay bằng cấm vận của Mỹ          

2. Thiên tai - địch họa  
3. Viện trợ của các nước xã hội chủ nghĩa cũng giảm sút           
4. Liệu pháp cải tạo     

5. Kế hoạch 5 năm 1976-1980

Phần I

TỪ XÍ NGHIỆP "XÉ RÀO" ĐẾN NHÀ NƯỚC SỬA ĐỔI “HÀNG RÀO”

Chương 1. “Bung ra” và “cởi trói” tại hội nghị trung ương 6 (1979)       

1. Thông báo số 10-TB/TƯ của Bộ Chính trị và những bừng tỉnh đầu tiên về quan điểm kinh tế 

2. Đột phá tại Hội nghị Trung ương 6   
Chương 2. Xí nghiệp Dệt Thành Công – từ “hấp hối” đến lá cờ đầu      

Chương 3. Nhà máy Dệt lụa Nam Định – “lệ làng” thành “phép vua”     

Chương 4. Nhà máy Thuốc lá Vĩnh Hội – một tháng bằng nửa năm       
1. Từ buông ra…        

2. Đến bung ra 

Chương 5. Cơ chế ăn chia ở Xí nghiệp Đánh cá Côn Đảo – Vũng Tàu  

Chương 6. Seaprodex – Mô hình tự cứu: Tự cân đối, tự trang trải, mở và hội tụ

1. “Từ đầu voi” đến “đuôi chuột” trong kế hoạch 5 năm lần thứ II         

2. Từ “buông ra” đến “bung ra”

3. Mô hình tự cân đối  
4. Liên doanh liên kết theo phương châm lấy mở để hội tụ         
5. Tính thuyết phục của những kết quả  
Chương 7. Khoán ở Công ty Xe khách Miền Đông Thành phố Hồ Chí Minh    

1. Tình hình trước khi thành lập công ty

2. Sự ra đời mô hình công ty quốc doanh vận tải hành khách     
3. Phương pháp xây dựng kế hoạch     
4. Thực tế của Input    
5. Thực tế ở Output     

6. Quá trình chuyển đổi cơ chế từ “bung ra”, “phá rào” tới cải cách       

Tiểu kết phần I. “SỬA RÀO”  

Phần II

TỪ TIỂU NÔNG CÁ THỂ LÊN SẢN XUẤT LỚN RỒI VỀ VỚI KINH TẾ HỘ

Chương 8. “Khoán Kim Ngọc” ở Vĩnh Phúc    

1. Mô hình hợp tác xã và những vấn đề

2. Con đường đi tới quyết định “đột phá”         

3. Phương thức khoán 

4. Phản ứng từ thực tiễn           
5. Những phản ứng khác nhau từ Trung ương   

6. Tự phê bình và “sửa sai” cái đúng    

Chương 9. Khoán ở Hải Phòng

1. Thách đố mới: Sau giải phóng… vẫn chưa được giải phóng   
2. Đoàn Xá - đốm lửa từ một xã đi ăn mày      

3. Sự “sáp nhập” về tư duy      
4. Từ xã Đoàn Xá đến huyện Đồ Sơn  
5. Từ Đồ Sơn lên thành phố     

6. Sang huyện Kiến An

7. Lên đến Trung ương

8. Từ Trung ương đến cả nước

Chương 10. Chuyện “tày đình”, nhưng trót lọt – Giải thể các tập đoàn máy kéo ở An Giang      

1. Sự hình thành các trạm máy kéo       
2. Chế độ thanh toán   

3. Thức tỉnh và đột phá

Chương 11. Từ chính sách Tam nông ở An Giang:  đến Nghị quyết 10 ở Bộ Chính trị    

1. Tập thể hóa nông nghiệp ở miền Nam - chủ trương, bước đi, ách tắc

2. Từ chính sách Tam nông đến Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị

Chương 12. Khoán ở Nông trường Sông Hậu  

1. Giao đất cho nông dân         

2. Tạo vốn ban đầu      

Tiểu kết phần II

Phần III

TỪ ”MUA NHƯ CƯỚP, BÁN NHƯ CHO” ĐẾN THUẬN MUA VỪA BÁN

Chương 13. Giá – Hơn 20 năm đấu tranh         

1. Bắt đầu ở miền Bắc, với vấn đề giá nông sản

2. Tiếp diễn ở miền Nam          

3. Thay đổi nhân sự và tổng điều chỉnh giá - thắng lợi bước đầu

Chương 14. Công ty Lương thực Thành phố Hồ Chí Minh dùng “xe cứu đói” vượt “đèn đỏ”     

1. Từ tính cách một con người đến tính cách một tập thể           
2. Tình hình lương thực thành phố những năm sau giải phóng     
3. “Tổ buôn lậu gạo”    
4. Từ lề đường vào chính lộ     

Chương 15. An Giang phá giá mua lúa, làm rung chuyển hệ thống “giá chỉ đạo” 

1. Tình hình thu mua theo cơ chế cũ      
2. Đột phá về mua lúa  
3. Kết quả trực tiếp: Mua lúa vượt mức kế hoạch         
4. Những phản ứng dây chuyền của việc đột phá giá mua lúa    
Chương 16. Long An bỏ tem phiếu, chuyển sang cơ chế một giá           
1. Bối cảnh      
2. Ý tưởng       

3. Cuộc thử thách thứ nhất 1977-1978

4. Tìm kiếm sự đồng thuận       
5. Những bước tiến tới cải tiến mua và bán       
6. Những kết quả hiển nhiên     
7. Sự lan tỏa của mô hình Long An      
Chương 17. Từ Kho bạc An Giang đến hệ thống Kho bạc cả nước      
1. Hoạt động ngân sách quốc gia          

2. Thành lập Kho bạc Nhà nước tỉnh An Giang

3. Kho bạc Nhà nước An Giang thực hiện những ý tưởng sáng tạo. Tự ngân khố lo được tiền mặt         

Tiểu kết phần III          


Phần IV

TỪ ĐỘC QUYỀN NGOẠI THƯƠNG CỦA TRUNG ƯƠNG ĐẾN NHỮNG “RỪNG” IMEX

Chương 18. Những đường dây buôn bán tư nhân với nước ngoài          

1. Với Liên Xô và Đông Âu     
2. Với Lào       
3. Với Campuchia        

4. Hàng Vosco

5. Thị trường ngầm trong nước đối với khách quốc tế   

6. Thanh toán ngầm và ngân hàng ngầm

Chương 19. Các “IMEX”        
1. “Trói”          
2. Hai hình thức cởi trói “lén” đầu tiên sau giải phóng: “Cấp cứu” và trao đổi trực tiếp   

3. Sự ra đời của các “IMEX”

4. Lách cơ chế bằng phương thức “kiều hối nguyên liệu”           
Chương 20. Vietcombank – Người “tiếp tay”   
1. Vietcombank và ý tưởng đột phá đầu tiên ra thị trường tài chính thế giới        
2. Hai mươi năm sau    
3. Vai trò đầu tàu của Vietcombank Thành phố Hồ Chí Minh   

Tiểu kết phần IV          

Thay kết luận

NHỮNG BÀI HỌC LỊCH SỬ TỪ NHỮNG MŨI ĐỘT PHÁ

1. “Xả lũ” chứ không “vỡ bờ”  
2. Sức sống của kinh tế thị trường        
3. Bắt đầu từ cuộc sống, từ dân, từ dưới lên     
4. Những điểm tựa lịch sử        
5. Từ mâu thuẫn đến đồng thuận          
6. Vừa đi vừa mở đường         

7. Hệ quả hai mặt        
8. Tổng quan về lộ trình           
9. So sánh quốc tế       

Sách và tài liệu tham khảo        

Biên niên các sự kiện liên quan đến những đột phá về kinh tế



NHỮNG BÀI GIỚI THIỆU CỦA THÀNH VIÊN KHÁC

Phá rào tức là vượt qua những hàng rào về quy chế đã lỗi thời để chủ động tháo gỡ nhiều ách tắc trong cuộc sống, đồng thời cũng góp phần từng bước dẹp bỏ hàng loạt rào cản cũ kỹ để mở đường cho công cuộc Đổi mới.

Xem tiếp

Xem thêm

Đăng ký hoặc Đăng nhập để được bình luận


SÁCH KHÁC CÙNG LĨNH VỰC



Xem tiếp





Gửi email cho bạn bè