Ngày đăng : 05/03/2009

Người Giới Thiệu: Phạm Chí Nhân

Truyện Kiều - Hướng về nguyên tác

Truyện Kiều - Hướng về nguyên tác

Tác giả Phạm Đức Huân
Ngôn ngữ Tiếng Việt
Lĩnh vực Văn học Việt Nam
Năm xuất bản 2008
Đơn vị xuất bản Văn hóa thông tin
Giá sách 59.000 VND
Số trang 392

Truyện Kiều có sức cuốn hút phi thường không chỉ với người dân Việt mà với cả bạn bè quốc tế yêu mến văn hóa Việt Nam. Suốt hơn hai trăm năm qua, việc nghiên cứu, khám phá toàn diện Truyện Kiều dường như không bao giờ ngừng nghỉ, trong đó mấu chốt là vấn đề văn bản Truyện Kiều.

 

Nghiên cứu, bàn luận về văn bản, câu chữ Truyện Kiều, mỗi người bày tỏ một cách nghĩ, cách làm khác nhau, với sự suy luận và hiểu biết khác nhau mà chọn chép những câu, chữ, từ khác nhau, có thể chỉ khảo dị từ nhiều bản khác để mọi người tự lựa chọn… Chính vì vậy mà mục tiêu tìm đến bản Kiều gần với nguyên tác thật không đơn giản chút nào.

 

Với niềm say mê Truyện Kiều, sự mong chờ có một bản Kiều gần với nguyên tác, nhà giáo Phạm Đức Huân đã dành tâm sức nghiên cứu sâu sắc về câu chữ Truyện Kiều. Hơn 15 năm tâm huyết, cuốn Truyện Thúy Kiều được NXB Nghệ An ấn hành năm 2004. Chưa bằng lòng với kết quả ấy và không ngừng nghỉ, ông dành trọn gần tám tháng cuối đời cho việc hoàn chỉnh cuốn sách lần này được NXB Văn hóa - Thông tin cho ra mắt bạn đọc với tên mới: Truyện Kiều - Hướng về nguyên tác.

 

Cuốn Truyện Kiều - Hướng về nguyên tác được Giáo sư - Nhà giáo nhân dân Nguyễn Đình Chú viết lời giới thiệu sẽ mang đến cho độc giả một cách tiếp cận với Truyện Kiều, là cuốn sách tốt cho bạn đọc tham khảo, đặc biệt hữu ích cho những người quan tâm nghiên cứu Truyện Kiều - Nguyễn Du, cho các giáo viên, sinh viên, học sinh trong việc tìm hiểu, học tập, giảng dạy và nghiên cứu Truyện Kiều.

THÔNG TIN KHÁC

Truyện Kiều và các văn bản Truyện Kiều lưu hành xưa nay, đâu là bản gốc? Biết bao thế hệ các nhà nghiên cứu và người hâm mộ đã bỏ công sức đi tìm câu trả lời, nhưng công việc vẫn chưa có hồi kết. “Truyện Kiều hướng về nguyên tác” (Nhà xuất bản Văn hóa - Thông tin, 2008) của tác giả Phạm Đức Huân là một cách tiếp cận Truyện Kiều bằng cách suy ngẫm và chú giải một số câu chữ mà ông tâm đắc, mong muốn đến với một bản Truyện Kiều gần nguyên tác nhất.

 

Ông Phạm Đức Huân sinh năm 1938 tại huyện Thanh Chương (Nghệ An) trong một gia đình có truyền thống Nho học, khoa bảng, từng có hai vị đậu cử nhân và một vị đậu ba lần tú tài. Nối chí ông cha, Phạm Đức Huân theo nghề dạy học. Năm 1966, ông “gác bút nghiên lên đường chiến đấu”. Sau năm 1975, ông xuất ngũ và lại về với nghề dạy học rồi làm công tác quản lý giáo dục ở tỉnh Thái Bình cho đến năm 1986 thì về nguyên quán nghỉ hưu. Ông mất năm 2004, hưởng dương 67 năm. Sinh thời, vốn là một giáo viên dạy toán cấp II, nhưng ông rất say mê học hỏi, tìm tòi, nghiên cứu, kể cả sáng tác văn chương. Ông từng là hội viên Hội văn nghệ của tỉnh Thái Bình. Trong thời gian ở quân ngũ, ông đã tham gia trại sáng tác cùng với một số bạn bè văn thơ như: Lưu Quang Vũ, Nguyễn Duy... Ông sáng tác khá nhiều thơ và viết cả trường ca, nhiều tác phẩm đã được đăng báo, in sách. Thơ ca của ông thanh thoát, nhẹ nhàng, đậm đà hồn nước, hồn quê, giàu chất dân ca truyền thống. Ông Phạm Đức Huân còn viết kịch. Vở kịch Trường học mới ông viết ngày tham gia trại viết kịch toàn quân, tháng 4-1969, về sau được giải thưởng của Bộ Giáo dục. Vở kịch Trên một trang sách đã được phát trên Đài Tiếng nói Việt Nam. Ông còn viết báo về nhiều đề tài với các bút danh: Phạm Đức Huân, Hồ Thị Cúc, Giang Châu… được phát trên Đài Tiếng nói Việt Nam và in trên các báo Quân đội nhân dân, Văn nghệ, Phụ nữ…

 

Trong thế giới tinh thần của mình, điều mà ông Phạm Đức Huân say sưa, dành nhiều thời gian và tâm huyết nhất, chính là với Truyện Kiều. Cuốn Truyện Kiều - hướng về nguyên tác là kết quả một đời say mê, tâm huyết đó. Thật là cảm động khi được biết, sau cái chết do tai nạn giao thông của người con trai trưởng, vốn là sĩ quan quân đội, tinh thần của ông sa sút nghiêm trọng mà ông vẫn cùng một người bạn già đạp xe đến mộ cụ Nguyễn Tiên Điền khấn lạy xin Cụ cho sống đủ thời gian để hoàn thành công việc biên soạn cuốn Truyện Thúy Kiều. Ngay trước khi qua đời hơn một tháng, vì sức khỏe giảm sút, không đến Tiên Điền được nữa, ông thắp hương tại nhà, cầu xin cụ Nguyễn Du cho thêm ít ngày. Và đúng là sau ba ngày tạm gọi là hoàn thành việc chỉnh lý để có văn bản Truyện Kiều - hướng về nguyên tác thì ông nhắm mắt xuôi tay, nhẹ nhàng đi vào cõi vĩnh hằng.

 

Với Truyện Kiều, suốt hai trăm năm rồi, trên đất nước ta, hầu như chưa bao giờ vắng lời bình phẩm, chưa bao giờ ngưng nghỉ việc nghiên cứu, khám phá đủ mọi phương diện, trong đó có vấn đề mấu chốt là vấn đề văn bản. Một khi chưa tìm lại được bản gốc, bản nguyên tác thì làm sao để có bản gần với nguyên tác. Chính ở đây đã có không biết bao nhiêu công sức, bao nhiêu cách nghĩ, cách làm mà từ đó cũng xảy ra bao nhiêu cuộc tranh luận, bàn cãi xung quanh các từ này, từ nọ trong Truyện Kiều. Có người sửa lại theo điều mình cho là hay nhất. Hay nhất nhưng chắc gì đã đúng với Nguyễn Du? Có người chỉ làm việc khảo dị từ bản Kiều Nôm và Kiều quốc ngữ, hoặc chỉ thuần các bản Kiều Nôm để rồi mặc cho độc giả tự chọn. Xung quanh việc lựa chọn ngôn từ này, ít nhiều có liên quan đến cách hoán định thời điểm xuất hiện Truyện Kiều là trước hay trong thời Gia Long; đến vấn đề kiêng húy dưới triều Gia Long nói riêng, dưới triều Nguyễn nói chung là thế nào; đến vấn đề tiếng địa phương xứ Nghệ với Nguyễn Du là gì; đến vấn đề cách học chữ Nôm vốn là thứ chữ chưa thật định hình chặt chẽ, đã thế lại còn quan hệ với cách phát âm khác nhau giữa các địa phương; đến vấn đề tư duy ngữ pháp của người Việt thời Nguyễn Du có chỗ khác thời nay… Rõ ràng là không đơn giản chút nào trên con đường hướng về nguyên tác Truyện Kiều.

 

Giữa tình hình chung như thế, ông Phạm Đức Huân đã làm gì với công trình Truyện Kiều - hướng về nguyên tác? Trong lời nói đầu, ông nói: “Khôi phục một bản Truyện Kiều đúng với nguyên tác là khó làm nổi nếu không muốn nói là không thể làm được. Tuy nhiên, rồi cũng có một bản Truyện Kiều “vừa ý” về mặt văn bản. Mơ ước đó từ hơn 40 năm nay chúng tôi vẫn háo hức mong chờ”. Chắc là ông có mong chờ ở người khác. Nhưng tự ông, ông cũng bắt tay vào việc thực hiện mơ ước đó bằng trí lực, tâm lực của mình hơn mười lăm năm trời để có được một văn bản Truyện Kiều - hướng về nguyên tác (chứ không phải nguyên tác) vừa ý, trước hết là để “gia dụng cho con cháu trong nhà, vừa ý trong nhà”. Theo đó, ông tiến hành khảo dị 9 bản Kiều Nôm, 12 bản Kiều quốc ngữ theo tinh thần không thiên vị một bản nào tuy vẫn luôn coi trọng bản Nôm xưa như bản Liễu văn đường - 1871, bản Duy Minh Thị (1879) và một số bản quốc ngữ ngày nay như bản Nguyễn Thạch Giang (1972, 2002), Đào Duy Anh (1979), Vũ Văn Kính (1998)… Ông quan niệm từ đúng của Nguyễn Du là đúng nghĩa, sát nghĩa, thông nghĩa,… cho câu, đúng văn cảnh, hợp văn lý cùng với phong cách và bút pháp viết ĐOẠN TRƯỜNG TÂN THANH của cụ Nguyễn Du. Về đại thể, cách làm và quan niệm thế nào là từ đúng của Nguyễn Du, ông Huân không khác những người đi trước. Nhưng cái khác, cũng có thể nói cái mới của ông là ở chỗ chỉ ra những điều cụ thể thuộc bút pháp, phong cách ngôn từ của Nguyễn Du để từ đó tạo cho mình một hệ tiêu chí trong việc suy đoán, lập luận chọn từ mà mình cảm thấy đúng với Nguyễn Du hơn.

 

Từ những căn cứ trên, với Truyện Kiều - hướng về nguyên tác, trong số những từ đang có tranh chấp, soạn giả đã nêu lên 330 từ cho là đúng của Nguyễn Du (Những từ đáng tin) và 157 từ còn nghi ngờ được ghi bằng kí hiệu N (Câu chữ còn ngờ). Điều lý thú chứng tỏ phần nào một không khí hợp lực mê Kiều là trong số 157 từ N có 19 từ do con trai và bạn ông gợi ý. Ông có ghi cụ thể hẳn hoi trong công trình của mình. Với mỗi trường hợp tin và ngờ, ông đều có cách biện giải công phu, sáng rõ theo quan điểm, khả năng lập luận và trình độ kiến thức thông thái của mình. Tôi hy vọng rằng, bạn đọc sẽ đón nhận ở đây trước hết là một thái độ khoa học nghiêm túc, một trạng thái lao động cật lực và từ đó cũng là nhiều điều khám phá, tìm tòi lý thú mà ông Phạm Đức Huân-một nhân cách đẹp-đã cống hiến cho chúng ta, cho khoa Kiều học. Tất nhiên, cũng với sự quý trọng việc làm của ông, hẳn chúng ta cũng hiểu trong khoa học, không ai dám nói rằng đây đã là tiếng nói cuối cùng. Bởi hoài nghi cũng là một phẩm chất khoa học. Nhất là khoa học trong văn chương mà người xưa đã từng nói quá lên rằng: “Văn chương tự cổ vô bằng cứ”.

 

GS-NGND NGUYỄN ĐÌNH CHÚ



NHỮNG BÀI GIỚI THIỆU CỦA THÀNH VIÊN KHÁC

Truyện Kiều có sức cuốn hút phi thường không chỉ với người dân Việt mà với cả bạn bè quốc tế yêu mến văn hóa Việt Nam. Suốt hơn hai trăm năm qua, việc nghiên cứu, khám phá toàn diện Truyện Kiều dường như không bao giờ ngừng nghỉ, trong đó mấu chốt là vấn đề văn bản... Xem tiếp


Xem thêm

Đăng ký hoặc Đăng nhập để được bình luận


SÁCH KHÁC CÙNG LĨNH VỰC



Xem tiếp





Gửi email cho bạn bè